Son zamanlarda akil adamlar listesi hazırlanıyor benim de bir konu dikkatimi çekti bu konuda Bardakçı' nın yazısını okudum. Paylaşmak isterim:
Bu şekilde listeler hazırlanırken "akıllı" ve "bilge" yerine kullanılması gereken kelime "âkil" değil, "âkıl"dır; "âkil", "çok yemek yiyen" ve "obur" demektir! "
Âkil" sıfatı "yemek" fiilinin karşılığı olan "ekl" sözünden, kullanılması gereken "âkıl" ise "akl"dan, yani bildiğimiz "akıl"dan gelir.
"Yemek yiyen" demek olan "âkil" kelimesi ile yapılmış dünya kadar terkip de vardır,
meselâ "âkil-i beşer"in tam karşılığı "yamyam",
"âkil-i küll"ün mânâsı "herşeyi yiyen", yani "pisboğazın da pisboğazı"dır;
"âkil-i cerrâd" da "çekirge oburu" demektir.
'ÇOĞULU UKALADIR'
Şimdi de kelimenin doğrusuna, yani "âkıl"a bakalım:
Arapça'nın en önemli sözlüklerinden olan "Kamus-ı Okyanus", liste yapma meraklılarının haberdar olmadığı "âkıl"ı açıklarken "...'Akıl' ve 'mâkul' sözlerinden gelir. Akıl sahibi kimseye denir. Çoğulu 'ukalâ' ve 'ukkâl'dir. Yüksek dağlara çıkan geyiğe ve ceylâna da 'âkıl' derler" diye yazar. Galatasaray Klübü'nün kurucusu Ali Sami Yen'in babası olan büyük sözlükçü Şemseddin Sami'nin meşhur "Kamus-ı Türkî"sinde, yani, "Türkçe Sözlük"ünde de "âkıl" kelimesi "Akıllı, uslu, hoşyâr (aklı kendisine yarayan), hıredmend (anlayışlı), bâliğ. Bazı yerlerde kabile reislerine ve ihtiyarlarına da denir. Çoğulu, 'ukalâ'dır" şeklinde izah edilir!
(Bardakçı' nın yazısından alınmıştır)
Bu şekilde listeler hazırlanırken "akıllı" ve "bilge" yerine kullanılması gereken kelime "âkil" değil, "âkıl"dır; "âkil", "çok yemek yiyen" ve "obur" demektir! "
Âkil" sıfatı "yemek" fiilinin karşılığı olan "ekl" sözünden, kullanılması gereken "âkıl" ise "akl"dan, yani bildiğimiz "akıl"dan gelir.
"Yemek yiyen" demek olan "âkil" kelimesi ile yapılmış dünya kadar terkip de vardır,
meselâ "âkil-i beşer"in tam karşılığı "yamyam",
"âkil-i küll"ün mânâsı "herşeyi yiyen", yani "pisboğazın da pisboğazı"dır;
"âkil-i cerrâd" da "çekirge oburu" demektir.
'ÇOĞULU UKALADIR'
Şimdi de kelimenin doğrusuna, yani "âkıl"a bakalım:
Arapça'nın en önemli sözlüklerinden olan "Kamus-ı Okyanus", liste yapma meraklılarının haberdar olmadığı "âkıl"ı açıklarken "...'Akıl' ve 'mâkul' sözlerinden gelir. Akıl sahibi kimseye denir. Çoğulu 'ukalâ' ve 'ukkâl'dir. Yüksek dağlara çıkan geyiğe ve ceylâna da 'âkıl' derler" diye yazar. Galatasaray Klübü'nün kurucusu Ali Sami Yen'in babası olan büyük sözlükçü Şemseddin Sami'nin meşhur "Kamus-ı Türkî"sinde, yani, "Türkçe Sözlük"ünde de "âkıl" kelimesi "Akıllı, uslu, hoşyâr (aklı kendisine yarayan), hıredmend (anlayışlı), bâliğ. Bazı yerlerde kabile reislerine ve ihtiyarlarına da denir. Çoğulu, 'ukalâ'dır" şeklinde izah edilir!
(Bardakçı' nın yazısından alınmıştır)
